Pu Ram Kulh Cung; Burma Ramkomh Dohthlennak: Kan sining, kan lam le kan ruahchannak!

Burma Ramkomh Dohthlennak: Kan sining, kan lam le kan ruahchannak!
=============
Biahmaithi; Tutan Burma Ramkomh mipi dohthlennak hi thla kua chung a lut cang. A hram kan thawknak cu duhlonak langhternak a si — Non-violence. Ralhrang nih an kan tlaih, an kan hrem, an kan thah caah mipi nih mah le mah runvennak kan tuah — Self-defense. A donghnak ah, ramkhel thlenremhnak caah tiin hriamtlaih dohthlennak a chuak — Armed Resistance.

Kan Ramkomh dohthlennak he pehtlaih in khuaruah awk a tam, ceihhmai a herhmi a tam. Thil tampi lakah, kan sining, kan zawh dingmi lam le kan ruahchannak kha tlawmpal kan van cuanh ta lai. Kan Sining; Ralhrang thazaang hi a tanglei bantuk in a tlawmbik phun 5 ah then khawh a si lai. 1. Ralhrang (+ Border Guard Force le People’s Militia), 2. USDP le party cheukhat, 3. Crony le company cheukhat, 4. Ralkap hlun cheukhat, 5. Ralhrang zuatmi minung pawl.

Ralhrang hi sing hnih/thum an si lai tiah ruahdamh a si. Ralhrang, an chungkhar le Ralhrang tanhmi pawl dihlak hi nuai 5 hrawng cu a si lai dah. Burma Ramkomh milu hi nuai 50 renglo a si. Cucaah, 100 ah pa 10 hi Ralhrang lei an si. An tlawmte tiah ti khawh a si nain kan Ramkomh kha kum 60 hrawng a uk cang mi an si i ram hrawh cu an thiam ngaingai.

Dohthlentu Thazaang hi a tanglei bantuk in a tlawmbik phun 5 ah then khawh a si ve lai. 1. Elected MP cheukhat, 2. EAO Bu cheukhat, 3. Political party cheukhat, 4. State hrambunh Bu cheukhat, 5. Mipi cawlcanghnak ah a telmi Zatlang Bu pawl.

A tlangpi in cun dohthlentu thazaang hi mipi dihlak kan si, 100 ah 90 kan si tiah ti khawh a si. Sihmanhsehlaw, kan purhdah deuh ahcun anmah um in a rak ummi zong an tam ngai te. Tahchunhnak ah, dai tein ummi MP, EAO, Political party le mipi cheukhat an um. Cucaah, 100 ah 60-70 hrawng hi dohthlentu lei kan si.

Kan Lam; A cheukhat nih ramkhel biaruahnak lawng hi lam a si an ti. A cheukhat nih ramkhel biaruahnak cu kan tuah te ko lai. Nain, atu cu Ralhrang pawl kha a lamkip in phomh caan bak a si; Thlenremhnak kan tuah ko lai tiah an ti tikah ramkhel biaruahnak cu kan ngei te lai an ti. A cheu nih cun biaruah zong a hau lo, tuk lawlaw i tei lawlaw hna ding a si an ti.

Wa le Mongla cu anmah tein um pengmi an si i zei an poi lo. PPST chungtel phu 8 cu NCA anniversary hna an hei kai salam ko. Arakan pawl cu mi an buai lio ah an ram an ser cuahmah ko. Shan cu hmunhma an cuhnak ah anmah le anmah an i tu. Mon hi an cawl kho tuk lo. Tutan ah biatak deuh in a cawlmi hi Kachin, Karen, Karenni le Chin kan si. Tlangcungmi deuh le Khrihfa deuh kan si. Mon, Arakan le Shan hi hlan tuanbia ah Kawl a rak zuamcawh khawhtu miphun pawl an si. Kawl tam deuh umnak Ramthen pawl hi an cawl ngaingai. Sagaing le Magwe hi raltuknak lei ah an lang khun. Kawl cu milu an tam i hriam an tlaih tikah kan thazaang nganpi a van si.

Lam thimnak caah hnulei sining a zohmi kan um, tu lio sining a kherhhlaimi kan um, hmailei sining a tuaktan mi kan um. Mipi nih cun zapi tel ding, doh ding, tei ding ti phun in kan ruat nain ramkhel vawlei ahcun ruah awk thil a tam ngaingai. Kan ifun lo ahcun kan ral hi kan tei kho lai lo tiah kan theih. Nain, miphun tampi umnak Ramkomh kan si i kan dihlak ifun zong cu fawi dawh a si lo.

Kan Ruahchannak; Tutan kan sungh ahcun ‘Ralhrang Sal’ kan si zungzal cang lai, cucaah, luatnak kan hmuh nakhnga kan tei hrimhrim a hau tiah mipi khuaruahnak ah a um. Kan ruahchanmi cu luatnak asilole zalennak a si. Zalennak hi 1948 ah kan hmuh kan ti nain atu tiang ‘zalennak taktak’ kan hmu rih lo kan ti. Federal democracy, self-determination, human rights pawl a ummi Ramkomh kha ser kan duh.

Raltuk cu ram caah hlawknak a um lo. Raltuk lo tein luatnak hmu kho sehlaw a tha tuk hnga. Asinain, luatnak cu a lak in hmuh khawh a si lo. Ralhrang pawl nih kum tampi thazaang an isersiam cang i anmah le anmah an izumh ngaingai. Lam dang a um bak lo caah hriamtlaih dohthlennak cu thim a si.

Zapi riantuantinak caah, Chinland ah Interim Chin National Consultative Council (ICNCC) kan ser. Ramkomh huap caah, National Unity Consultative Council (NUCC) kan ser. ICNCC zong, NUCC zong atu tiang tha tein rian kan ttuan kho rih lo. Zapi kan tel khawh rih lo mi kha phun dang, aa telmi chung zongah tawlrel awk thil a tam ngaingai. Cucu hnulei sining, tu lio sining le hmailei sining kan zoh i kan interest kha kan ven cio ruangah a si kho.

Atu ah, mipi nih zei tluk dah a rauh hnga tiah an halpah cang. Ramchung ramleng nih zeidah an lawh te hnga tiah an kan ngiat. Kan thinlung cu ralthatnak le teinak in a khat ko nain kan dohthlennak ah kan herhbaumi a tamtuk i kan duhning in kan cawl kho rih lo. Kan tei lai timi lungput in kan nawr.

Ruah Awk; A tlangpi in, ramleng he kan pehtlaihnak a tha. Tuluk le US hnatlaknak in UN nih Ralhrang palai lut khawh lo dingin an kham. US, UK, France, Czech, Australia, South Korea tbk. ram pawl ah NUG nih palai zung kan ngei. EU nih kan in ttanpi lai tiah an kan ti. ASEAN nih Ralhrang phu kha meeting ah an sawm ti lo. Ramchung mipi duhlonak langhternak cu hmun zeimawzat ah pehzulh a si. Hriamtlai dohthlen bu pawl nih Khuapi le Khuate tam nawn ah kan doh cuahmah. Khuate tampi cu Dohthlen Bu uknak tangah a um cang. Ralkap le palik CDM a lutmi an um. Ramkomh huap in ningcang tein raltuk khawh dingin timhtuahmi pawl zong a kal cuahmah.

Zei lam dah kan thim lai? Zei tluk kan rauh hnga? Zeitindah teinak cu kan hmuh khawh lai? Ralhrang cu cawl khawh lo dingin kan tuah kho lo ahcun ramkhel thlenremhnak an tuah bal lai lo. Ralhrang nih kum saupi kan Ramkomh nawlngeihnak an tlaih cang i van thlak taktak ding zong a fawi lai lo. Hnulei sining, tu lio sining le hmailei sining kha tawlrel zia kan thiam lawngah thazaang nganpi a chuak lai. Thazaang celhnak a si tikah kan thazaang sersiam kha a biapi ngaingai. Thinlung in kan tei khawh hna ahcun teinak theipar cu kan hmuh zau ko lai. Credit: Ram Kulh Cung