CDF Hakha nih Lungrumhnak sawh men in Pu Mang Cin a nunnak an laak!

CDF Hakha nih Lungrumhnak sawh men in Pu Mang Cin a nunnak an laak”
=====================
Pu Mang Cin cu dalan asi kho timi lungrumh nak sawh men in November 10 zaanlei sml 5:30 hrawngah a inn ah mipi ralkap CDF Hakha nih an rak thah. A thattu hi minung pahnih an si i zuu an rii ngaingai ti asi. Cunglei in nawlpe tu asi theo lai tiah ruah mi pakhat phone an chonh i “Na kan tining tein kan tuah khawh cang” tiah an thiltuah mi kongpawl zong an chim len khi chungkhar lei nih an theihkhawh.

Hi thil a can zaan ahhin Sml pakhat chunghrawng hi ruaksuan nak inn ah an um i pakhat hna cu rawlei zong an fial i rawl zong a ei ta. A hawipa pakhat balte cu a riittuk deuh caah an tikhon nak zikaan pawngah a it ti asi. Cungkhar lei nih hi hmun nan um peng cun nan him lo anti hna caah hmundang ah an kalter hna. (CDF Hakha bialehnak le Chungkhar lei statement cu comment ah ka chiah lai, na rel rih locun rak relte)

Atutan hi thil a can nak kongah CDF Hakha nih chungkhar sin i thil sining an chuahpi mi zok tikah lungrumhnak sawh men in hi thil an tuah mi asi ti a lang. CDF Hakha lei in kan palh timi bia an chim kho lo, an chuahpi mi tette nih le lungrumhnak sawh men in asi tikah chungkhar caah tuar a harkhun.

Hihi CDF Hakha nih an palhnak cungah an hmurka tein chungkhar sinah i langh hna sehlaw chungkhar zong nih duh locun an um hnga lo. Thlakhat chung chungkhar lei nih kan dothlennak a muichiat ter ding an duh lo caah a thatthatnak in khuankhan ding an i zuam nain CDF Hakha lei nih zeibantuk hmalaak nak hmanh an ngeih lo caah atu bantuk in social media tiangah a kainak hi asi.

Naitan ah CDF Thantlang nih kan unau Mara pa cungah an kut a luan sual caah a nunnak a rak liam. Asinain Thantlang CDF nihcun kan palh timi an i theih i chungkhar hna sinah lenkainak te an ngei hna i chungkhar lei zong an lung a dam deuh hrim lai ti hi ka zumh.

Thil cu tisual palhsual a um phung asi, a hlei in atu bantuk dothlennak ah. An palhnak ah kan palh timi cohlan khawh cu a puitling mi hna khuaruah asi i an palh ko hmanh ah upat an phu ko. Cucaah CDF Thantlang khi khuate kip ah hmunhma an ngei, khuanu khuapa nih an dawt hna i a hleikhun in an zohkhanhnak hna asi phah.

CDF Hakha zong an hruaitu hi upa lungfim khuaruat kho lawngte an si, an ti palh sual mi cungah “Kan Palh” timi biachim cu an i herh lai ka zum lo. An rian a teetkhawt deuh caah hi kong hi caan an pek khawh rihlo biatu asi lai tihi kei ka zumhnak asi. (Hi ca na rel tikah chungkhar lei dirhmun zohpiak thiam i zuam hram). Credit: Salai Biak Thawng Ceu

Pu Mang Cin, Hakha Khuathar Thihnak Kong Ah A Chungkhar Nih Cathanh An Chuah! Kan rel kho lo, a fianglo a timi nan um pah caah fawite rel khawh dingin kan vun remh. JUSTICE FOR PU MANG CIN.

Hakha Khuathar sang ah chungkhar he a um liomi, Pu Mang Cin cu November 10, 2021, 5:30pm hrawngah CDF Hakha minin amah inn teah meithal kahnak in thah a tong. Hi thihnak hi biahram fek umlo mi le lungrumhnak men ruangah kutthlaknak in achuak mi asi. Amah hi Payan rianthiammi, contractor rian tuanmi, Hakha chuah taak lo in khua ahngak i, chiattonni ah zaanghleicawi in thlan siam tawntu le ahngakchiat tein ‘Pa’ can ah a dir mi chungkhar zohkhenhtu bik asi.

A nupi le fa (5), Kum-17, Kum-16, Kum-11 le Kum-1.6 (faphir), a nu le achuahpi anau le (6) a kal taak hna.
Hi cathanhnak hi, mi pakhatkhat cungah fahnak pek le mualphoh duh ruangah a si lo. Ttha tein hlathlainak tuah asi hnu ah voi (3) tiang CDF Hakha sinah capeknak, upa hna thlahin tonbiaruahnak ngeih dingin hal lengmang asi nain zei relpiaklo asi. Hi dothlennak hi amuichiatter zong duhmi asi lo, asinain chungkhar hna nih kan ton bantukin midang zong nih an ton ve lo nak ding caah Statement a hung chuahnak hi a si.

Pu Mang Cin hi ‘Dalan (ral sin thawngpetu)’ asi timi lungrumhnak an ngeih caah a nunnak an laaknak hi asi. ‘Ahosin ah dah thawng a pek, zei kong dah a pek, amah ruangah tah ahotal tlaihkhih a tong mi an um bal maw? Afekmi tehte mithmutu le a dirkamh ngam mi tah an um maw? Amah ruangah CDF cawlcanghnak a rawk bal maw? Laimi harsatnak atong mi an um bal maw? thah awktlak in sualnak atuahmi a um maw?’ ti biahalnak balte lainawngtu hna nih ‘biahram fek’ chim khawhmi an ngei lo. ‘Ruahdamhnak, lungrumhnak le mi nih an ti ko’ ti le ‘aanaatinghlan’ i a rak si mi chirhchanh lawngin tuanvo ngeitu hna nih bialehnak an tuah khawh.

Hi thihnak kong hi, CDF Khuathar nih an theihpi mi asi lo. CDF Hakha council zongah bia an ceih ballo, an hruaitu upa tampi nih an theihpi mi zong asi lo. November 6 ah Dalan kong tuanvo ngeitu nih ‘Laimi chungah dalan ttuan kho ding an um lo’ tiah achim hnu ni 4 nak, November 10 ah acang mi zong asi. Cucaah, CDF Hakha tuanvo ngeitu minung pakhathnih biakhiahnak, ttha tein tuaktannak umlo, le lungfim lo bu khuakhannak in achuakmi a si kho tiah zumh asi.
Lainawngtu hna chimmi cu: (Cahangsen=CDF Hakha; atang=Bialehnak)

Pu Mang Cin hi, ‘Dalan asi tiah fehternak fiang tuah khawh asi lo nain, asen list ah April thla ah a um’ tiah an ti. (May thla ah a dirmi bu nih, ‘zeitikah a sen list ah ‘an rak umter, zei atuahmi ruangah’ timi an chim kho lo, fehternak zong an tuah khawhlo mi kong asi).

‘Kan cawlcanghnak a phuang tawntu tiah zumhmi’ tiah an chim tthan. (CDF Hakha cawlcanghnak kong ah aleng minung asi mi Pu Mang Cin nih achung rianttuannak zeihmanh a theih ding mi a umlo. CDF Hakha cawlcanghnak kong ‘a phuanmi bia’ set zong an chim kholo. Lungrumh sawhnak men asi).

Pu Mang Cin hi ‘Dalan list’ ah an chiahnak a ruang hna an chimmi cu: 1. ‘Ralhrang hna he an ikom’. (Pu Mang Cin hi contractor attuan mi le golf atu tawn mi asi. Golf a tu mi Ralbawi- 2 hna le upa tampi he zong an ikom ko. A hawikom ralbawi pa-2 hna cu ‘aana ting’ hlan, 2020 kum ah khuadang ah an tthial diam cang mi an si).

‘Rungtlang ah alutchuak leng mang’. (A rian kong he pehtlai in 2019, 2020 hlanah Rungtlang ah a rak umkal bal ko. An puhnak he pehtlaihnak an ngei lo. February 2021 hnu ah Rungtlang ah a kal ballo). ‘Ralhrang nih an tlaih lio, sakhan ah midang hrem an ton lio zongah, anih cu zeihmanh an tuah lo’ (Ralhrang nih tlaihmi chungin hremmi le hrem lo mi zong an um ve ko. Amah thengte hremlo ruang ah hramhramin dalan puhduh ahcun apuhtu nawl asi ko)

‘A nupi CDM tuah lo lawng siloin an fale zong GTI rian an luhter hna’. (A nupi hi CDM cu a tuah tak lo. Zung tu cu a kai ti lo. An fale GTI rianlutmi an um lo. 2019 le 2020 hlanah an chungkhat hna security le cleaning ttuan dingin GTI ah rian an rak hal lio ah a rak bomh, a rak zulh bal hna).

‘Mizapi zong a konglam kan hal tikah dalan asi ko tiah an kan leh’ (Zei bantuk a tuahmi ruangah dah ‘dalan’ asi tiah an ti? ti mi biahalnak an chim khawh mi a um lo). ‘Cu bantuk pawl ruang ahcun kaa in April thla ah ralrin pek bal asi’. (April thla ah phone chonhnak in theihlo mi pakhat nih a nupi CDM tuahlonak ruang le biachim holhrel iralrin dingin’ ralrin cu an rak pek bal ko.

‘SAC nih Khuathar caah an thimmi khuabawi zong amah hi asi kho’. (SAC thimmi khuathar khuabawi asi lo, a ttuan lo. Puhnak men asi). ‘Tlaihmi hna zong kan hal tikah dalan asi ko tiah an kan leh’ (Dalan an ti nak ah, ‘atuahmi, achimmi, a report mi hna’ le ‘tehte kong’ biahalnak tu cu an chim kho lo)

Pu Mang Cin sual an phawtnak le thih ding tlak tiang in an puhnak tahfung hna hi, Hakha khuanu/pa ah ruahmi tampi hi an luat kho ve hnga lo. Asinain, biahalnak sawh hmanh an tuah ngam hna lo. Pu Mang Cin tu cu biahram ngeilo mi, lungrumh purhdahnak men in awlzaang ngai in an thah ko mi hi ngaktah santlailo asinak an zohchuk, an namneh ruang le mi nunnak zei an rellonak alangnak asi. Cun, hi thihnak kongah ‘Palhnak a um lo’ tiin CDF Hakha tuanvo ngeitu bialehnak asi.

Geneva conventions common article (3)(1)(a) ah ‘Ral asi mi hmanh hriam achiah i, cawlcang lo tein a um ahcun thahnak, a mipum cungah harnak peknak nawl a um lo. Abikin hriamtlaimi nih hriam angeilomi mi pakhatkhat cungah zei bantuk thah le hremnak nawl hmanh a onh lo’. Pu Mang Cin thihnak hi hriamtlai lio mi bu nih civil mi cungah ‘Willful killing’ (duh ciammam tein thahnak) le ‘premediate killing’ (ruah ciamam tein thahnak) asi.

Cu bantuk thahnawnnak cu, Article (7)(1)(a) nih ‘crime against humanity’ ati i Article (8)(2)(a)(i) nih ‘war crime’ ati. Cucaah, Pu Mang Cin cung i kutthlaknak hi ‘crime against humanity’ le ‘war crime’ asi. United Nations Human Rights, Convention on the Non-Applicability of Statutory Limitations to War Crimes and Crimes against humanity, Article (2) ah, ‘War crimes le Crimes against humanity’ nawlbuartu hna ‘a huhphengtu, forhfialtu le cohlangtu’ bu, pumpak, cozah hna cu sualtuahtu hna he ‘sualphawt’ an si ve lai tiah ati.

Cucaah, Pu Mang Cin thihnak hi, ‘Nuhrin covo nawlbuarnak, Crime against humanity le War crime’ asi caah, Lainawngtu hna le lainawnnak ah aa pehtlaimi hna dihlak’ nih mawhphurhnak an ngei. Pu Mang Cin hi chambaunak le umtu nuncan thiamlo nak zong a ngei ve mi a si ko lai. Asinain, thah atonnak kong ah thihnaktlak in a sualnak le a palhnak a um hrim lo. Pathian tu nih dingthlu lairel hram ko seh. Pehtlaihnak: (Pu Thawng Hlei Mang, Chicago, USA).