US Um Chinmi Nih Inn Nan Cawk Tikah Theih A Herh Taktak Mi Pawl

US sipuaizi lei kong minthang pakhat asimi Dave Ramsey nih inn a cawtu ding pawl sinah ruahnak a peknak ahcun na family hmuhmi phaisa U$ vialte chungin 25% lawng hi inn man (mortgage) thla fatin na pek khawh dingmi na cawk ah a tha tiin a ti. Tahchunhnak ah thlakhat ah U$ 6000 hmu mi na si ahcun thlakhat ah U$ 1500 pekding mi cawk ding ti duhnak khi asi.

Nain Chin miphun USA khuasa hna abikin inn man a fahnak khua a um mi nih inn kan cawk tikah thlakhat kan hmu mi chungin 50% to 60 % hrawng hi inn man (mortgage) ah a kal rua tiin ka ruah.

Relchap ding thawngpang dang thleihtlei pawl, Mithmaan le hngakchia, Ramdang in a rak pemmi (first generation) i an fale hi an mit a tha lo an tam ngai, mithmaan benh an tam khun ti asi. A rak pemmi an nu le pa pawl nakin an fale pawl hi mithmaan benh an tam deuh ti asi. Cu chungah Chin miphun zong kan ital dawh ngai in a um. Kum no tete, hngakchia tete mithmaan a benhmi an tam ngai cang hna. A ruang a phunphun ruangah asi ko lai. Cheukhat cu ngandamnak a that lo caah mit lei dam lonak tiang a chuahpi ruangah mithmaan benh a haumi zong an um ko lai.

Nain tam-u hngakchia pawl mithmaan benh an hau tawnnak cu phone , tv tbk, zoh tuk deuh ruangah asi bik men lai. Phone zoh caan, TV zoh caan pawl hi a tlawm khawh chung tlawm in zoh ternak thawngin fale mit thatnak caah bawm cio hna usih. Cun innleng (outdoor) ah nikhat ah nazi 2 hrawng chuahpinak thawngin mit thazang a thawng ter deuh tiin mit lei thiamsang hna nih an ti. Cucaah asi khawh chungin fale te innleng/a leng ah chuahpi, caan hman pi nakin an mit thatnak caah bawm cio hna usih.

Citizen phitnak man le biahalnak pawl a thlen than lai lo. USCIS nih December 1 thawkin US rammi sinak (citizenship) camipuai phitnak an thlen lai timi kha an thlen than lai lo. Pemnak lei NGO pawl nih thlennak nan tuah ding hi a ding lo ( unfair) tiin tazacuainak an tuah caah atu bantukin an ngol thannak asi. Biaceihnak zung nih a ding ko tiin bia a khiah lo chung cu a thlen dingmi phung le lam vialte a takin tuah chuah lo ding in a um cang. USCIS nih biakhiahnak cu ni 60 chungah ceihpiak than dingin nawlnak tuahnak caan a ngei. USCIS cu mah tik ah cun President thimmi Joe Biden uknak tangah a um cang lai. President Trump nih fimthiamnak a ngeimi pemnak lawng on i a dang pemnak paohpoah kham dingin a zuam. Cucaah President Biden nih zung rian a thawk tikah thlennak pawl kongah zei a cang lai ti cu ka thei lo.

Hi thlennak pawl hi a ngol cang: USCIS nih citizen phitnak N400 ah a man U$ 1170 tiang kai an rak duh. Nain atu cu biaceihnak zung nih a man cu U$ 725 ah um rih ko seh, biaceihnak zung nih na kai kho a ti hlan paoh cu mah zat lawngin a man um ding. USCIS nih biahalnak pawl cu thlen in har deuh in tuah a duh. Biahalnak pawl 128 tiang zoh dingin a um lai a ti. Mah chungah khan biahalnak pawl 20 hal ding ti asi. Biahalnak 20 chungah a tlawmbik 12 na hmaan hrim a herh. Nain atu ahcun biaceihnak zung nih camipuai kong cu biaceihnak zung nih a ding ko tiin a ti hlan paoh cu nan thlen kho lo a ti. Cucaah citizen camipuai phitnak ah biahalnak pawl cu 100 kha a si rih ko lai.
Biaceihnak zung nih zulh phung thlen asi a ti hlan chung paoh cu foodstamp/Medicaid hman in phaisa lak lo dingin nawlnak tuah khawh zong asi rih ko lai.(Becky Nelson nih mirangca in a tialmi ka lehmi asi. Becky Nelson cungah ka lawm). Credit: Salai Z T Lian