Uico kawi le uico tawkaliak!

Uico kawi le uico tawkaliak!
==========
Kawlram i ralkap uknak cu mipi nih a simh tuk cang hna lawng khi si lo. A fih in an fuk tuk cang. Tikah, ralkap uknak he aa hrawmmi paoh le an uknak a kilhkamhtu ralkap le palik paoh cu “uico” an ti hna. “Ma-ae-lu” an ti hna.
Educated and civilized a si cangmi hna nih bia thurhnawm, volhpamhnak bia hman khi an duh hnga maw? Nemmam!

Bia dawhcahlo, volhpamhnak bia thurhnawm hman cu an duh cio nemmam lo. Nain, a fih in an fih tuk cang hna caah an hman cionak a si. Kam khatlei in zoh tikah, Psy-war phun khat zong si fawn. Kan hnu deuh ah, khuazeimaw thiamhlei pa pakhat nih Laimi nihcun “uico” timi biafang hna cu hmang hlah uh, thluachuah a pit lai, a ti huar. Uico pawl khi Pathian minung an si lo. Sehtan fa lawngte an si.

Nihin ni an sualnak pawl lebang khi cu Africa Muslim pawl hmanh nih an iṭhinh ngai cangmi sualnak an si. Rammi innlo a khaang, a duah cuahmah komi hna, an hmuhmi nu kip tlaihhrem le thahnawn sualnak a tuah cuahmah komi hna cu “uico”, “uibaw”, “bator pawl” an ti ko ne hna lo ah, “Nan tuahsernak hi di a riam hringhran. Langak pawl kha mineng sen an rak thla tuk le tawng ko hna uh!” kan ti lai maw?

Uico uknak i rianṭuan duhtu pawl khi uico tawkaliak an si. Ralhrang uico pawl nih Kawlram an uk khawhnak ding i cabuai aa ham ziarmi pawl khi mi firkhu, mah zawn lawng ruat, ui tawkaliak an si. Uico kawi an si lo. Annih khi cu uico pawl nih an fial hna ning paoh in rian a ṭuan ding an si caah, an kawi an si hna lo. “Ui tawkaliak” an si, kan ti ko lai.

Uico pawl caah thawngpang le thlithup thil a tuahpiaktu pawl khi cu uico kawi an si. Ui he an ikawi hna kan ti ko lai. Annih khi cu fial-lek an si lo. Uico a kunpiaktu zong cu an um ve lai. Sehtan nih a kuttang minung tak ngai ah a chiahmi cu an si na lo in, Sehtan caah anmah tein ai pumpemi an si, kan ti ko lai.

Uico kawi an va si ah, uico tawkaliak an va si ah, minung nihcun a herh ahcun, “nangmah uico kawipa, nangmah uico tawkaliak nu, thah na cu,” an ti ahcun, hei thah ding khi an si ko cu. Minung seh a hmangmi uico na thah lo cun, an in seh pet hna lai cuta. Minung sehhmang uico i a kawi le a tawkaliak pawl zong khi an uitumpi nih mi a seh ti lo nakhnga, thah pet chih ve khi an hau fam cu.

Dothlennak kan tuah cang ti hnu ah, ral caah zawnruahnak ngeih phung si lo. Khrihfa kan biaknak a kan zomhtaihtu Sehtan ral doh tikah, na Khrihfa hawi ah ruat hna hlah.

Khuati umtuning zoh in ral va tuk thiamnak. WWI le WWII i a rak thimi minung vialte nak let hnihthum tam in Tuluk pawl nih anmah le anmah ral an rak ituknak ah a rak thimi milu an rak tam deuh.

Tuluk miphun cu Europe pawl hlan in an rak fim, ral zong an rak itu. Cucaah, ral tuk thiam fimnak cauk a rak chuahtu Sun Tsu hna cu nihin ni tiang Nitlaklei mifim pawl zong nih an upat. “The Art of War” timi cauk a rak chuah. Cu a cauk cu hlan chan Tuluk siangpahrang phun pawl nih a cuh in an rak icuh.

Nihin Tuluk rampi khi rampi pathum a rak si. Cucu, Mirang holh cun “Three Kingdoms” an rak ti hna. Cu chan lio anmah le anmah an rak ituknak i a rak thimi milu lengluang ko kha WWI le WWII mithi milu nakin an tam deuh an timi cu si. Cu anmah le anmah an rak tuk chungah a min a rak thang cemmi War Strategist cu Zhuge Liang a si. Lai awchuah cun “Cuuk Liang” ti in rel ko.

Zhuge Liang cu khuati zoh in raltuk a rak thiam taktak. A ralkap milu tlawmte ṭung in ral milu a singsing kha khuati le pawngkam thilri hman thiam i raldoh thiamnak thluak a rak ngei. Nihin ni tiangah Zhuge Liang cu Tuluk ramkhel le raltuknak kongkau ah cun minthang a si.

Ka thai duh chanmi cu..Thaizing maw kiptuh ah dek, Kawlram pumpi ti ngawt in ruah a sur lai. Thlichia ṭotho a hraang lai. Van ah minmei a chah tuk i thlichia ṭotho a thawh lio ah, van a zuangmi seh thilri pawl khi an ichok kho lo. Raltuknak vanlawng an hmang kho lai lo. Helicopter lebang nemmam.

A tlawm bik ni hnih chung Kawlram ah cyclone thlichia ṭotho ruah a sur lai. Cucu Cyclone “Gulab” an ti.
Cuuk Liang cu si law, zeidah na tuah lai? Credit; Salai C Alexander