KIA le KNU Brg 5 nih an kah ko ţung hna nan ti men lai! Zeiruangah An Kah Ning A Si.

Tulio kan ram kong ka ruahning
**************
Februaru 1/2021 in uknak tlaihhrem a simi kan ram sining ah uknak tlaihrem tu Ralkap pawl duhlo in mipi nih an dohnak thla 2 leng a kai cang. Hi mipi/kutro in dohnak ah Kawlrawn he Tlangcung he mipi nunnak 500 leng a liam cang ti asi. Anmah ralkap le Palik zong zeimawzat an liam ve. Uknak lak lai le lak ka ah ka rak chimmi cu Tlangmi/ indigenous miphun kan caah cun hi uknak lak le mipi nih buaihnawh hi a ţha tiah ka rak chim. Cun hi buainak hi thla 6 cung a rau lailo(March thla dih hlan hmanh ah aa tleng kho titiang in ka rak chim) ka rak ti. Asinain April thla a phan cang i mipi dohdalnak lungthin a ba tluahmah mi alo. Teinak le duhmi tucu hmuh le phak asi rihlo. Zeican kan rauh rihlai ti cu mah le ruahning le zumhning in kan chimcio nain a dikmi cu Pathian long nih a hngalh. Hizawn ahhin ziah thla 6 chungah a dihlai kati tiahcun.

1. Buainak a chuah lai le a chuahka ah ka chim bang khan kan ram cu 1947 in Ramkawmh ram in ser le dirh asi nain nihin tiang Uknak cu Kawl nih pen le uk in kan um i anmah nih pekmi le sianhmi pinah kan pupa ram cia le kan covo cia hmanh mah duhning in aa tawlrel kholo mi “chanthar Kawl sal” kansi. Cu sinak chanchuah dingah Indigenous paoh(Tlangcung miphun paoh) nih hriamnam he dothlennak kan tuah hna i nunnak chawva tampi liam le kumcan tampi rau in kan doh nain teinak kan hmuhlo. Cu kan hmuh lonak a ruang bik cu mitam bik asi mi le uknak a tlaimi miphun Kawl nih kan dothlennak an fianhlo caah asi. Cu sinak a khupthal a let khotu cu mipi buainak hi asi lai ti kazumh caah asi.

2. Cu mipi buainak ahcun Tlangcung hriamtlai nih cantha kan i lak lai i ramchung in mipi le ramtang in hriamtlai tiah khi Kawl ralkap khi kan doh ahcun teinak kan hmuh hrimhrim lai ti ka zumh.

3. 2011 in rak awt mi hriamtlai kahdoh daihnak le Nation wide Ceasefire Agreement(NCA) khi bochannak le zumhnak le ruahchannak a umlo tiah ka hmuh caah hi NCA lamthluan siti loin Civil Opponents Combine with Arms group(COCA) timi mipi le hriamtlai fonh dohnak in teinak lam long hi kan ngei ti ka zumh caah asi. Asinain cu ka zumhnak le ruahchannak hna cu mipi lei nihcun an kalpi kho tuk nain Hriamtlai buu pawl tu nihcun an kalpi lo. Cutin kati tikah KIA le KNU Brg 5 nih an kah ko ţung hna nanti men lai.

KIA nih an kah mi khi zoh tikah an mah Control Area ser an timh i 2011 kahnak in an sunghmi hmun hna lak ţhan tianglong asi tiah karuah. Cun KNU Brg 5 khi cunglei KNU nawlpek nak in kahmi silo in an mah le control area ah an kah mihna asi. Hiruang ahhin mipi tampi/Chin mipi telhin miphun ca dothlennak a tuah tu Hriamtlai buu hna cungah vuivainak le sawiselnak a karh i bochannak le zumhngamhnak azor. Kanmah Chin Hriamtlai leinih an ti ve mi cu ral kahnak chuak sehlaw Mipi an tuar tuklai ti kan phang anti. Asinain Mipi hmanh nih kutro in an doh ngam fon ţung. Mipi thazang kan thazang anti nain mipi thinlung a thawn lio le hngatchannak a umlio teah ţuanchuahnak a um ţhanlo tikah mipi nih hnu chih hnu ahcun mipi thazang kan thazang ticu a si khoti hngamaw?

Hriamhrei kan i phacham anti hriamhrei chuahtu mipi nih dirkamh le hlam cutmat lioah tuahsernak le khomhsuatnak a um thanlo tikah hi hnu mipi an lung dong i misual Ralkap tuahsernak tangah an tluk hnu khin mipi sinin dirpinak le bawmhnak hmuhding khi a foiti hngamaw? Cucahcun thla 2 leng a kal cangmi kan ram buainak le mipi thi linhnak hi Tlangmi hriamtlai nih hmuitinh dik an ngeih ko ţung ahcun lak zokzok le hman zokzok a hau. Cutin an tuahlo ahcun a rauh hlanah mipi an thazang a dih lai an lungthin a zor lai harnak tangah an tlu thluahmah lai i khi tikah hriamtlai hna nih doh le kah hram kan thok lai anti ahcun an thihnak thlankhur i cawhcia he aa lo telai.

Asiloah mipi temtuar rih ko hna sehlaw a ţhawng deuhmi le ruahchannak a um deuhmi (Mipi le Ralkap timi phu hnih kar ah) he kahdaihnak le remnak he kan hmuitinh kan ceihpi hna lai timi စီပွားရေး tuah in tuah an timh tu ahcun phundang asi ve hnga. Nain cubantuk in politics game celh ding ah hriam a tlaimi an sisual ahcun miphun dothlengtu siti loin dothlennak in suingun a kawltu tiah Kawl ralkap nih an rak chimmi kha kansi te kolai. Ka mipi nih Harsatnak le temtuarnak le thihloh tawn cu ka duhlo nain kan pupa hna sinah Pathian pekmi kan Chin ram le miphun runvennak, chanhchuahnak le Kawl pennak sal tangin zalennak duhah dothlennak kan tuah vekvek ahcun tulio hi canţhabik asi i kan duhlo mi le kan ţihmi kha i hnek kan hau ko. Credit: Peng Hlawnceu