CDF Hakha nih dalan kong ah an sermi zulhphung biapi tukmi pakhat cu a um.

Pu Mang Cin thahnak Kongah CDF Hakha nan palh sual caah ngaihthiam hal hram ko u
==========
Hakha CDF nih Pu Mang Cin (Hakha Khuathar) an thahnak kong ah a chungkhar sin fianternak an tuahmi cakuat ka rel, anmah CDF Hakha lila nih ‘dalan a si tiah fehternak fiang kan tuah kho lo’ nain dalan a si ko tiah kan zumh caah kan thah tiah an cakuat ah cun an tial.

CDF Hakha nih dalan kong ah an sermi zulhphung biapi tukmi pakhat cu a um. Cucu, dalan tiah ruahmi an um caan ah thah ding le thah lo ding cu CDF Hakha Council bupi nih bia an ceih hmasa lai i an biachah ning in action lak ding timi hi asi. Nain, Pu Mang Cin cu Council biaceihnak um loin miphun ralkap cheukhat nih an thah.

CDF Hakha fianternak zoh tikah Pu Mang Cin hi CDF caah imminent threat (emergency ral) a sinak le emergency rianrang tuk in thah a herhnak aruang pakhat hmanh an langhter kho lo. Nain, meithal zong a ngei lomi, inn ah a nupi le a fale he a it komi kha tlaih i tim loin meithal tu in an kah that.

Geneva Conventions hnatlaknak ah cun ral a simi hmanh kha meithal an chiah hnu ah cun kutthlak a ngah ti lo, tha tein zohkenh in ral a dih tikah thlah than ding an si. Pu Mang Cin cu civil sawhsawh a si, fawi tein tlaih khawh ding a si komi minung kha meithal in thah colh cu international law (Geneva hnatlaknak) zong buar asi hlei ah war crime zong tuah chih tinak a si.

Cucaah, Pu Mang Cin nan thahmi cu nanmah lila nih nan sermi CDF Hakha zulhphung le international upadi he ai kalh caah tuanvo ngeitu nih Pu Mang Cin chungkhar le Pathian sin ah ngaihthiam hal hram ko u. Pathian dantat kan ton nak hnga lo.

‘Vainam in mi a thattu cu amah lila kha vainam in a thi ve lai’ tiah Jesuh nih Mathew 26:52 ah a chim. Kan palhnak i theih in sual ngaihthiam kan hal a herh, ngaihthiam ding ah Pathian le Pu Mang Cin chungkhar timhcia an um zungzal ko. Credit: Salai Lungthli Tum

Pu Mang Cin, Hakha Khuathar Thihnak Kong Ah A Chungkhar Nih Cathanh An Chuah! Kan rel kho lo, a fianglo a timi nan um pah caah fawite rel khawh dingin kan vun remh. JUSTICE FOR PU MANG CIN.

Hakha Khuathar sang ah chungkhar he a um liomi, Pu Mang Cin cu November 10, 2021, 5:30pm hrawngah CDF Hakha minin amah inn teah meithal kahnak in thah a tong. Hi thihnak hi biahram fek umlo mi le lungrumhnak men ruangah kutthlaknak in achuak mi asi. Amah hi Payan rianthiammi, contractor rian tuanmi, Hakha chuah taak lo in khua ahngak i, chiattonni ah zaanghleicawi in thlan siam tawntu le ahngakchiat tein ‘Pa’ can ah a dir mi chungkhar zohkhenhtu bik asi.

A nupi le fa (5), Kum-17, Kum-16, Kum-11 le Kum-1.6 (faphir), a nu le achuahpi anau le (6) a kal taak hna.
Hi cathanhnak hi, mi pakhatkhat cungah fahnak pek le mualphoh duh ruangah a si lo. Ttha tein hlathlainak tuah asi hnu ah voi (3) tiang CDF Hakha sinah capeknak, upa hna thlahin tonbiaruahnak ngeih dingin hal lengmang asi nain zei relpiaklo asi. Hi dothlennak hi amuichiatter zong duhmi asi lo, asinain chungkhar hna nih kan ton bantukin midang zong nih an ton ve lo nak ding caah Statement a hung chuahnak hi a si.

Pu Mang Cin hi ‘Dalan (ral sin thawngpetu)’ asi timi lungrumhnak an ngeih caah a nunnak an laaknak hi asi. ‘Ahosin ah dah thawng a pek, zei kong dah a pek, amah ruangah tah ahotal tlaihkhih a tong mi an um bal maw? Afekmi tehte mithmutu le a dirkamh ngam mi tah an um maw? Amah ruangah CDF cawlcanghnak a rawk bal maw? Laimi harsatnak atong mi an um bal maw? thah awktlak in sualnak atuahmi a um maw?’ ti biahalnak balte lainawngtu hna nih ‘biahram fek’ chim khawhmi an ngei lo. ‘Ruahdamhnak, lungrumhnak le mi nih an ti ko’ ti le ‘aanaatinghlan’ i a rak si mi chirhchanh lawngin tuanvo ngeitu hna nih bialehnak an tuah khawh.

Hi thihnak kong hi, CDF Khuathar nih an theihpi mi asi lo. CDF Hakha council zongah bia an ceih ballo, an hruaitu upa tampi nih an theihpi mi zong asi lo. November 6 ah Dalan kong tuanvo ngeitu nih ‘Laimi chungah dalan ttuan kho ding an um lo’ tiah achim hnu ni 4 nak, November 10 ah acang mi zong asi. Cucaah, CDF Hakha tuanvo ngeitu minung pakhathnih biakhiahnak, ttha tein tuaktannak umlo, le lungfim lo bu khuakhannak in achuakmi a si kho tiah zumh asi.
Lainawngtu hna chimmi cu: (Cahangsen=CDF Hakha; atang=Bialehnak)

Pu Mang Cin hi, ‘Dalan asi tiah fehternak fiang tuah khawh asi lo nain, asen list ah April thla ah a um’ tiah an ti. (May thla ah a dirmi bu nih, ‘zeitikah a sen list ah ‘an rak umter, zei atuahmi ruangah’ timi an chim kho lo, fehternak zong an tuah khawhlo mi kong asi).

‘Kan cawlcanghnak a phuang tawntu tiah zumhmi’ tiah an chim tthan. (CDF Hakha cawlcanghnak kong ah aleng minung asi mi Pu Mang Cin nih achung rianttuannak zeihmanh a theih ding mi a umlo. CDF Hakha cawlcanghnak kong ‘a phuanmi bia’ set zong an chim kholo. Lungrumh sawhnak men asi).

Pu Mang Cin hi ‘Dalan list’ ah an chiahnak a ruang hna an chimmi cu: 1. ‘Ralhrang hna he an ikom’. (Pu Mang Cin hi contractor attuan mi le golf atu tawn mi asi. Golf a tu mi Ralbawi- 2 hna le upa tampi he zong an ikom ko. A hawikom ralbawi pa-2 hna cu ‘aana ting’ hlan, 2020 kum ah khuadang ah an tthial diam cang mi an si).

‘Rungtlang ah alutchuak leng mang’. (A rian kong he pehtlai in 2019, 2020 hlanah Rungtlang ah a rak umkal bal ko. An puhnak he pehtlaihnak an ngei lo. February 2021 hnu ah Rungtlang ah a kal ballo). ‘Ralhrang nih an tlaih lio, sakhan ah midang hrem an ton lio zongah, anih cu zeihmanh an tuah lo’ (Ralhrang nih tlaihmi chungin hremmi le hrem lo mi zong an um ve ko. Amah thengte hremlo ruang ah hramhramin dalan puhduh ahcun apuhtu nawl asi ko)

‘A nupi CDM tuah lo lawng siloin an fale zong GTI rian an luhter hna’. (A nupi hi CDM cu a tuah tak lo. Zung tu cu a kai ti lo. An fale GTI rianlutmi an um lo. 2019 le 2020 hlanah an chungkhat hna security le cleaning ttuan dingin GTI ah rian an rak hal lio ah a rak bomh, a rak zulh bal hna).

‘Mizapi zong a konglam kan hal tikah dalan asi ko tiah an kan leh’ (Zei bantuk a tuahmi ruangah dah ‘dalan’ asi tiah an ti? ti mi biahalnak an chim khawh mi a um lo). ‘Cu bantuk pawl ruang ahcun kaa in April thla ah ralrin pek bal asi’. (April thla ah phone chonhnak in theihlo mi pakhat nih a nupi CDM tuahlonak ruang le biachim holhrel iralrin dingin’ ralrin cu an rak pek bal ko.

‘SAC nih Khuathar caah an thimmi khuabawi zong amah hi asi kho’. (SAC thimmi khuathar khuabawi asi lo, a ttuan lo. Puhnak men asi). ‘Tlaihmi hna zong kan hal tikah dalan asi ko tiah an kan leh’ (Dalan an ti nak ah, ‘atuahmi, achimmi, a report mi hna’ le ‘tehte kong’ biahalnak tu cu an chim kho lo)

Pu Mang Cin sual an phawtnak le thih ding tlak tiang in an puhnak tahfung hna hi, Hakha khuanu/pa ah ruahmi tampi hi an luat kho ve hnga lo. Asinain, biahalnak sawh hmanh an tuah ngam hna lo. Pu Mang Cin tu cu biahram ngeilo mi, lungrumh purhdahnak men in awlzaang ngai in an thah ko mi hi ngaktah santlailo asinak an zohchuk, an namneh ruang le mi nunnak zei an rellonak alangnak asi. Cun, hi thihnak kongah ‘Palhnak a um lo’ tiin CDF Hakha tuanvo ngeitu bialehnak asi.

Geneva conventions common article (3)(1)(a) ah ‘Ral asi mi hmanh hriam achiah i, cawlcang lo tein a um ahcun thahnak, a mipum cungah harnak peknak nawl a um lo. Abikin hriamtlaimi nih hriam angeilomi mi pakhatkhat cungah zei bantuk thah le hremnak nawl hmanh a onh lo’. Pu Mang Cin thihnak hi hriamtlai lio mi bu nih civil mi cungah ‘Willful killing’ (duh ciammam tein thahnak) le ‘premediate killing’ (ruah ciamam tein thahnak) asi.

Cu bantuk thahnawnnak cu, Article (7)(1)(a) nih ‘crime against humanity’ ati i Article (8)(2)(a)(i) nih ‘war crime’ ati. Cucaah, Pu Mang Cin cung i kutthlaknak hi ‘crime against humanity’ le ‘war crime’ asi. United Nations Human Rights, Convention on the Non-Applicability of Statutory Limitations to War Crimes and Crimes against humanity, Article (2) ah, ‘War crimes le Crimes against humanity’ nawlbuartu hna ‘a huhphengtu, forhfialtu le cohlangtu’ bu, pumpak, cozah hna cu sualtuahtu hna he ‘sualphawt’ an si ve lai tiah ati.

Cucaah, Pu Mang Cin thihnak hi, ‘Nuhrin covo nawlbuarnak, Crime against humanity le War crime’ asi caah, Lainawngtu hna le lainawnnak ah aa pehtlaimi hna dihlak’ nih mawhphurhnak an ngei. Pu Mang Cin hi chambaunak le umtu nuncan thiamlo nak zong a ngei ve mi a si ko lai. Asinain, thah atonnak kong ah thihnaktlak in a sualnak le a palhnak a um hrim lo. Pathian tu nih dingthlu lairel hram ko seh. Pehtlaihnak: (Pu Thawng Hlei Mang, Chicago, USA).